Vlaamse plaatsnamen, Franken & Saksen

Nu ik aan de slag ben met de geschiedenis van Vlaanderen, vind ik het vrij interessant om iets over de oorsprong van enkele Vlaamse plaatsnamen te leren kennen. De Noren en de Vlamingen zijn verwante volkeren, daar is er geen twijfel aan. Dit wordt nog duidelijker hoe meer men de geschiedenis en de talen van deze volkeren leert te kennen en aanvaarden. Oude plaatsnamen in Noorwegen wijken niet veel af van degene in Vlaanderen. Hoe komt dat? Het heeft te maken met het feit dat wij ooit in het verleden een gemeenschappelijk oorsprong delen.

Veel van de namen van Noorse boerderijen eindigen met “-um”, bijvoorbeeld Nossum, Fossum, Lynum enzovoort. Deze namen zijn tegenwoordig geëvolueerd tot samentrekkingen van de ongeveer duizendjarige vormen Nesheimr, Fossheimr en Lynheimr. “Heimr” betekent in Nederlands woonplaats, d.w.z. heem. Het eerste gedeelte van zo’n plaatsnaam is dikwijls een beschrijving van de omgeving of is het de naam van degene die er woont.

In Vlaanderen vindt men vrijwel dezelfde traditie, hoewel die diep in het donker van de geschiedenis begraven ligt. Volgens mijn bronnen kwamen de voorouders van de Vlamingen aan in ruwweg het tegenwoordige gebied van Vlaanderen in de 6e en 7e eeuwen na Christus. Zij waren afstammelingen van de Saksen en de Franken, en waren vooral afkomstig uit het westelijk gebied van Pas-De-Calais. De nieuwe nederzettingen kregen heel dikwijls de naam van de hoofdman aangevuld met inga- en -haim. Waregem, bijvoorbeeld, is een samengetrokken vorm van Waro-inga-haim, dwz. de woonplaats van het volk van Waro. Het eerste gedeelte van zulke plaatsnamen laat dus weten wie de hoofdman van de clan was. Als je naar een kaart kijkt, zie je onmiddellijk dat Vlaanderen vol dit soort van namen zit; Petegem, Edegem, Anzegem, Tiegem, Wortegem, Moregem, Leupegem, Ingooigem, Otegem enzovoort.

Dit valt trouwens samen met de gelijke ontwikkeling van plaatsnamen in Noorwegen. De Noorse plaatsnamen die met “-um” eindigen, d.w.z. het oorspronkelijke -heimr, zijn net zoals in Vlaanderen samengetrokken tot vormen die tegenwoordig onherkenbaar zijn voor moderne mensen.

2 svar til Vlaamse plaatsnamen, Franken & Saksen

  1. Bruno seier:

    Berchem, waar ik woon betekent zoiets als ‘Berg heim’, plaats op de berg, en het oude centrum ligt inderdaad iets hoger dan de omgeving.

    Wat zijn je bronnen, want dat voorbeeld van Waro inga heim heb ik ook gezien ;-)

  2. sakiimi seier:

    Dat is interessant! Mijn achternaam, Sandberg, heeft een dergelijk origine, maar is waarschijnlijk afgeleid van de naam “Sándar”, en heeft dus niets te maken met zand.

    Mijn bronnen zijn momenteel een reeks van verschillende sites; onder andere http://www.ikhebeenvraag.be/vraag/17363. Hoofdzakelijk word er gebruik gemaakt van een artikel op het Nederlandse wikipedia, “Graafschap Vlaanderen”. Ik ga er van uit dat de informatie over de etymologie genomen is van

    “Gysseling, M. en Dhondt, J. (1948): Vlaanderen, oorspronkelijke ligging en etymologie, in Album Prof. Dr. Frank Baur p.192-220, Leuven”

    of

    “Gysseling, M. (1960): Toponymisch woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (voor 1226), Tongeren”

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s

%d bloggarar likar dette: